Лейкозлы сыерларны гаилә бюджеты өчен авыр хәлдә булган сәламәт сыерларга алыштырырга була
Мөгезле эре терлекләрдә лейкозны ачыклау, димәк, хайванга үлем җәзасы чыгару дигән сүз.
Татарстанда мөгезле эре терлек, лейкоз белән авыручы терлекләрне алмаштыру, сәламәт баш санын арттыру буенча программа кабул ителде. Бу максатлар өчен безнең республика бюджетында 2019 елга 30 миллион сум каралган иде. Программа шәхси ярдәмче хуҗалыкларда асралучы хайваннарга кагыла.
Сыерның лейкозы ачыкланса, аның хуҗасы ветеринария табибыннан белешмә алырга тиеш. Шуннан соң терлекне суярга тиеш, аның итен ит комбинатына тапшырырга һәм раслый торган документ алырга кирәк. Лейкоз белән авыручы сыерның ит комбинатына тапшырган өчен 10 мең сум күләмендә өстәмә субсидия бирелә. Безнең районда мондый сугым цехы "Сәйфетдинов КФХ" нда Иске Шигалидә урнашкан. Аннан соң ТР бюджетыннан сәламәт терлек сатып алуга субсидия бүлеп бирелә. Гадәти сыер сатып алуга 30 мең сум һәм нәселле сыер сатып алуга 40 мең сум акча бирәләр. Әлеге субсидияне шәхси эшмәкәрләр биш башка кадәр мөгезле терлек сатып алган вакытта куллана алалар. Әмма бик мөһим шарт: малларны авыл хуҗалыгы предприятиесендә сатып алырга һәм бу хакта документаль раслау алырга кирәк. Сыер "кулдан" алынса, субсидиягә исәп тотарга кирәкми. Шул ук вакытта субсидия, барлык документларны авыл җирлеге Советына тапшырганнан соң, сыер хуҗасына да биреләчәк. Барлык җыелган белешмәләр һәм документлар булган очракта, акча 10 эш көне эчендә счетка керә.
- Бүгенге көндә шәхси секторда һәм авыл хуҗалыгы җирләрендә лейкоз проблемасы, чыннан да, бар. Яшерүнең мәгънәсе юк. Колайда узган ел бөтен авыру терлекләрне сәламәтлекләренә алыштырганнар. Бу программа буенча быел Татар Казысы җирлеге актив эшли. Соңгы мәгълүматларга караганда, анда лейкозлы терлекне алыштыруга 11 шәхси хуҗалык гариза биргән, шуларның 6сы үз акчаларын алган инде. Алар үрнәгендә башка җирлекләр дә активлашыр һәм авыру учакларын бетерер, дип ышанабыз. Соңгы көздә шәхси сектор арасында дәүләт ветеринария берләшмәсе белән берлектә меңләгән савым сыеры тикшерелде. Шуларның 200се лейкоз белән зарарланган. Нәтиҗәдә, сыерларның лейкозы зур проблема һәм кеше өчен потенциаль куркыныч авыру булып кала, дип кыю рәвештә әйтергә була. Финанс югалтуларны булдырмас өчен, аны иртә үсеш стадияләрендә ачыклау бик мөһим, - дип билгеләп үтте районның авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек идарәсе башлыгы Ирек Сабиров.
- Безнең җирлектә шәхси хуҗалыкларда 45 авыру сыер теркәлде. Шуларның 12се республика программасы буенча суюга тапшырылган. Килешү төзеп, түләү өчен счет алдылар. Акча күчердек һәм сәламәт таналар алдык. Гамәлдәге республика һәм район программасы ярдәмендә безнең фермерларга шактый финанс ярдәме күрсәтелә, - дип уртаклашты татар казысы авыл җирлеге башлыгы Фаяз Кәримуллин.
Авыру терлекләрне бетерүдә булышудан тыш, гамәлдәге программада тагын берничә юнәлеш бар. Анда мини-фермалар төзүгә шәхси хуҗалыклар өчен 200 мең сум күләмендә субсидия керә. Ике савым сыеры булса, аңа һәр хосусый эшмәкәр мөрәҗәгать итә ала. Өч савым сыеры булса, ул 400 мең сумга дәгъва итә ала. Шулай ук бияләр өчен азык сатып алган вакытта акча средстволарын кайтаруга да гамәлдәге программа бар. Гадәттәгечә савым сыерларын һәм кәҗәләрне субсидияләү программасы эшли. Һәм яшь кош-корт сатып алу өчен аерым субсидия программасы бар.
Лейкоз вакытында терлекнең гомуми хәле нык начарлана, савым кими, еш кына ябыгу күзәтелә. Авыру сыерларның иммунитет дәрәҗәсе кими һәм шуның нәтиҗәсе буларак, бозауларның чыгуы кими. Шул рәвешчә, лейкоз алынмаган сөттән һәм үрчемнән, терлекләрне вакытыннан алда яраксызга чыгарудан, авыру хайваннарның түшкәсен утильләштерүдән килеп чыга торган зур финанс зыянына китерә.
Хайваннар зарарланган хайваннар белән уртак котыру аша йоктырырга мөмкин, зарарланган үгезләр орлыгы аша бозаулар зарарланган сөт аша авырый. Бу чирне йоктырган хайваннар гомерлеккә инфекциягә әйләнә. Лейкоз белән авыручы сыерларны дәвалауны үткәрмиләр. Аларны суярга мәҗбүр итәләр. Авыру терлекләрнең сөт һәм итен куллануны чикләүгә ветеринария-санитария таләпләре дә бар.
Инфекцияле хайваннардан алынган сөт югары температурага тотрыксыз. Гадәти режимы пастеризации үтерә вирус берничә дистә секунд. Авыру хайваннарның сөтен кешеләргә ашаганда 5 минут тирәсе кайнаганнан соң яки 85 градус булганда 10 минут эчендә пастеризациядән соң кулланырга мөмкин. Авыру хайваннарның итен сәгать ярым эчендә юк итәргә яки пешерергә киңәш ителә.