Коррупция саннарда
Халыкара коррупциягә каршы көрәш көне алдыннан хәбәрчебез Ольга Шәрипова район башлыгының коррупциягә каршы көрәш мәсьәләләре буенча ярдәмчесе Валентина Урысова белән очрашты һәм 2019 елда «Татарстан Республикасында халык фикерен өйрәнү» дигән социологик сораштыру нәтиҗәләре турында фикер алышты.
- Валентина Исаковна, коррупция турында республика халкының фикере нинди, төп проблемалар арасында ул нинди урын алып тора?
Беренчедән, шуны да билгеләп үтәргә кирәк, елга ике тапкыр Татарстан Республикасы территориясендә коррупциягә каршы чараларны гамәлгә ашыру буенча җирле үзидарә органнары эшчәнлегенә мониторинг үткәрелә һәм аларның нәтиҗәлелеген бәяләү үткәрелә.
Икенчедән, тулаем республика буенча муниципаль берәмлекләрдә төп проблемалар арасында коррупция проблемасы 12 урында тора, анда респондентларның 8% ы (2018 елда - 7,6%) күрсәтелгән.
Респондентларның 45,1% үзләре һәм үз тормышларында коррупциянең йогынтысы сизелә. Коррупциянең икътисадка, сәясәткә һәм бизнеска йогынтысын бәяләүнең югары дәрәҗәсенә карамастан, 2011 елдан бирле мондый фикерле респондентларның өлешен киметүдә уңай динамика күзәтелә. 2011 елда респондентларның 60% ы шундый фикер белдерсә, 2019 елда - 45%.
- Ә безнең районда хәл нинди?
Район халкы сораштыру нәтиҗәләре буенча коррупция белән сирәгрәк очрашкан.
- Республика күрсәткечләренә әйләнеп кайтыйк. Кешеләр ришвәт бирәме? Республикада бер ел эчендә нинди ришвәт алынган?
Көнкүреш коррупциясенең уртача интенсивлыгы 2019 елда 1,5 тапкыр тәшкил иткән.
Бәяләүләр буенча, көнкүреш коррупциясе өлкәсендә ришвәтнең уртача күләме 45 мең сумга якын тәшкил иткән. Коррупция очрагы турында хәбәр иткән респондентларның өлеше 13,8% тәшкил итә.
- Сез ничек уйлыйсыз, коррупцион вәзгыятькә юлыккач, гражданнар ни өчен анда катнаша?
Һәр өченче респондент, вакыт яки проблеманы законлы юл белән хәл итү мөмкинлеге булмау сәбәпле, коррупцион алыш-бирешкә керүен таныды. Респондентларның 27,8% ы өчен «вазифаи зат тарафыннан яхшы мөнәсәбәткә яки сыйфатлырак эшләүгә ирешү теләге» гамәлләр мотивациясе булып тора. Коррупцион вәзгыятькә кергән респондентларның чиреге үз гамәлләрен гомумкабул ителгән практика белән аңлата, ягъни «чөнки барысы да бирә, шулай кабул ителгән», 12,7% респондент – вазифаи зат тарафыннан тоткарлыклардан арыган (ул үзе ришвәт таләп иткән).
- Ә 2019 елда республика халкы кайсы тармакларны аеруча коррупциялеләр рәтенә кертте?
- Статистика - җитди әйбер, сораштыру нәтиҗәләре буенча, республика халкы коррупцияле һөнәрләргә ешрак ЮХИДИ хезмәткәрләрен (50,2%), табибларны, медицина хезмәткәрләрен (49,2%) кертә. Югары уку йортлары укытучылары һөнәрләрнең коррупциячеллеге буенча өченче урында тора, алар 40% респондент фикере белән формалаштырылган. Сораштырылучыларның өчтән бер өлеше хәрби комиссариат хезмәткәрләренең коррупциячеллеген, һәр дүртенчесе – полиция вәкилләренең, һәр бишенчесе – предприятие директорларының һ. б. билгеләп үтә.
- Халыкара коррупциягә каршы көрәш көне алдыннан сез бик күп профилактик чаралар, түгәрәк өстәлләр, лекцияләр уздырдыгыз. Профилактика-коррупциядән иң яхшы дару. Ә безнең район халкы фикеренчә, алар өчен район массакүләм мәгълүмат чараларында урнаштырылган мәгълүмат җитәрлекме?
Сораштырылучыларның 80% тан артыгы коррупциягә каршы дөньяга карашны формалаштыру һәм тарату өчен районда күрелә торган чаралар турында хәбәр ителгән.
50% тан артыгы - җәмәгать урыннарында (сәламәтлек саклау, мәдәният, мәгариф оешмаларында) коррупциягә каршы юнәлештәге чаралар турында мәгълүмат урнаштырылган буклетлар, мәгълүмати плакатлар урнаштыру турында белә; 20% тан артыгы - коррупциягә каршы акцияләр үткәрү турында белә.
Шул ук вакытта район респондентларының 30% тан артыгы өчен коррупциягә каршы чаралар турында җирле массакүләм мәгълүмат чаралары тарафыннан бирелә торган мәгълүмат җитәрлек түгел.
- Димәк, эшлисе эшләр бар әле?
Коррупцияне ахырына кадәр бетерү бик авыр һәм мөмкин түгел, дигән фикер яшәп килә. Әмма минимальләштерергә мөмкин һәм кирәк. Бу эштә хакимият органнары, хокук саклау органнары, гражданлык җәмгыяте институтлары, массакүләм мәгълүмат чаралары, гражданнар белән бергә генә билгеле бер нәтиҗәләргә ирешергә мөмкин. Һәм бу эштә мин барыгызга да уңышлар телим!