31 май - Бөтендөнья тәмәкесез көн
31 майда Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы (ВОЗ) тарафыннан 1988 елда Бөтендөнья сәламәтлек саклау ассамблеясенең 42 сессиясендә игълан ителгән Бөтендөнья тәмәкесез көн үткәрелә, аның кысаларында тәмәке һәм пассив тартуның зарарлы һәм үлем нәтиҗәләре, шулай ук тәмәке куллануны теләсә кайсы формада киметергә ярдәм итү буенча киң мәгълүмати-пропаганда кампаниясе үткәрелә.
Быел Бөтендөнья көненең төп темасы булып " тәмәке индустриясе ягыннан яшь гражданнарны манипуляцияләрдән яклау һәм алар тарафыннан тәмәке һәм никотин куллануны профилактикалауга аерым басым ясаучы яшь буынны яклау торачак, чөнки тәмәке индустриясе күбрәк яшьләргә үз рекламасын тәмәкегә ияләшкән яңа кулланучылар төркеменә юнәлтә, бу проблема теләсә кайсы илдә тәмәкегә каршы сәясәт формалаштыручы затлар өчен кискен һәм катлаулы характер ала.
Бөтен дөньяда бастырылган мәгълүматларга караганда, 15-24 яшьлек кешеләрнең 17% ы тәмәке тарта. Европа төбәгендә тәмәкене 11,5% кызлар һәм 13-15 яшьлек малайларның 13,8% ы куллана. Соңгы еллар дәвамында әлеге күрсәткеч тәмәке тартуга каршы көрәш алып баручы активистлар һәм оешмаларның гадәттән тыш тырышлыклары аркасында кимүгә карамастан, безгә әлеге яшь төркемнәрен яклау өчен өстәмә көч куярга кирәк. Тәмәке индустриясе вәкилләренә яхшы билгеле булганча, 20 яшькә кадәр һәм берничә яшьтән өлкәнрәк кеше тәмәке тартуга бәйле булырга гына түгел, ә, кагыйдә буларак, тәмәке тартуның соңгы яшь этапларында үз-үзен тотышын контрольдә тоту сәләтен югалта. Моннан тыш, тәмәке төтене һаваны пычратуның бик куркыныч формасы булып тора: анда 7 меңнән артык химик матдә бар, аларның 69 матдә онкологик авырулар килеп чыгуга китерергә мөмкин булган танылган канцерогеннар арасына керә. Шул ук вакытта тәмәке төтене һавада биш сәгать дәвамында тоткарланырга мөмкин.
Татарстан Республикасы буенча Роспотребнадзор идарәсе (алга таба - идарә) тәмәке тартуны профилактикалауга, шулай ук «тәмәкегә каршы» законнарның үтәлешен тикшереп торуга зур игътибар бирә.
2020 елның 1 кварталында идарә белгечләре тарафыннан тәмәке продукциясен ваклап сатучы 193 объект тикшерелде, аларда Россия Федерациясенең гамәлдәге законнарын бозуның 132 факты ачыкланды. Тикшерү нәтиҗәләре буенча 125 хокук бозучы административ җаваплылыкка тартылган, шуларның 59 юридик зат, 61 вазыйфаи зат һәм 5 граждан. Шул ук вакытта административ штрафларның гомуми суммасы 1 844 700 сум тәшкил иткән.
Тәмәке әйләнешен маркировкасыз һәм мәгълүмат китермичә генә бозган өчен Россия Федерациясе законнарында каралган 3 хокук бозучы административ җаваплылыкка тартылган.
Идарә тарафыннан Административ хокук бозулар кодексының 15.12 ст. 4 өлеше буенча, билгеләнгән таләпләрне бозып, тәмәке продукциясен саткан өчен, суд тарафыннан 10 000 сумлык штраф рәвешендә җәза билгеләү, шулай ук 40 000 сумлык тәмәке продукциясен конфискацияләү турында Карар кабул ителде, 1 эш карап тикшерелде. Шулай ук күзәтчелек чаралары нәтиҗәләре буенча 373 пачка һәм 29,8 кг күләмендәге 2 партия тәмәке катнашмасы әйләнештән алынды.
Хисап чорында Идарә тарафыннан тәмәке продукциясен законсыз сату эшчәнлеген тану һәм хуҗалык итүче субъектларны мәгариф учреждениеләре янында тәмәке сатуны туктатуны гаепләү турында 11 дәгъва гаризасы бирелгән,барлык дәгъва гаризалары карау стадиясендә.
Казан шәһәрендә эшчәнлек алып баручы җитештерүчегә тәмәке продукциясен - кальян өчен тәмәкене дөрес булмаган декларацияләү өчен югарыда күрсәтелгән продукциягә туры килү турында 5 декларациянең гамәлдә булуын туктату турында күрсәтмә бирелде, РФ КоАП 14.44 ст.1 өлеше буенча административ хокук бозу турында беркетмә төзелде.
Гражданнарның яшәү шартлары канәгатьләндерерлек түгел дигән мөрәҗәгатен карау нәтиҗәләре буенча, әлеге бинаның вентиляция системасы 90 (туксан) тәүлеккә санитар таләпләргә туры килмәү сәбәпле, Түбән Кама шәһәрендә кальянның 1 эшчәнлеге туктатылды.
Идарә шулай ук республика мәктәпләре укучылары белән дә профилактик эш алып бара. Агымдагы елның мартында Татарстан Республикасы гомуми белем бирү учреждениеләренең 5-8 сыйныф укучылары һәм 10-11 сыйныф укучылары арасында «балалар сәламәт яшәү рәвеше өчен» һәм «яшьләр сәламәт яшәү рәвеше өчен» дигән темаларга конкурслар үткәрелде, аларда 178 презентация һәм 126 эссе кабул ителде.
Моннан тыш, Бөтендөнья тәмәкесез көненә багышланган чаралар кысаларында, Татарстан Республикасы мәктәпләрендә укучыларның сәламәт яшәү рәвеше мәсьәләләренә карата кызыксынуларын арттыру, укучыларның игътибарын тәмәке куллану белән бәйле хәвеф-хәтәрләргә җәлеп итү һәм аны куллану масштабларын киметү максатыннан, Идарә тарафыннан «тәмәке тарту сәламәтлеккә зыян сала» дигән темага хэштеглар конкурсы оештырылды, ул 2020 елның 10 июленә кадәр дәвам итәчәк. конкурс нәтиҗәләре турында мәгълүмат Идарәнең рәсми сайтында, «ВКонтакте», «Инстаграмм» социаль челтәрендәге рәсми төркемдә, шулай ук массакүләм мәгълүмат чараларында урнаштырылачак.
«Гражданнарның сәламәтлеген әйләнә-тирә тәмәке төтененең йогынтысыннан һәм тәмәке куллану нәтиҗәләреннән саклау турында» 23.02.2013 ел, № 15-ФЗ Федераль закон үтәлешен күзәтү чаралары Идарә тарафыннан дәвам ителәчәк.